سراب طرح مسکن استیجاری به واقعیت می‌رسد؟

به گزارش وبسایت مجله ساختمان، دولت چهاردهم طرح مسکن استیجاری را برای حل مشکل مسکن در کشور معرفی کرده است. این طرح با هدف تامین مسکن برای زوج‌های جوان که حداکثر پنج سال اخیر ازدواج کرده‌اند، تدوین شده است. اما سوال این است که آیا این طرح براساس تجربیات موفق جهانی و با استفاده از نظرات کارشناسی تدوین شده است یا صرفاً طرحی برای کارنامه سازی است که ممکن است در نهایت مانند برخی طرح‌های مشابه فرسودگی و فراموشی شود.

گفته می‌شود که دولت‌های مختلف طرح‌های گوناگونی برای حل مشکل مسکن ارایه کرده‌اند، اما موفق نشده‌اند. از طرح مسکن مهر گرفته تا مسکن ملی و مالیات بر خانه‌های خالی و تعیین قیمت دستوری برای اجاره‌بها و پرداخت وام ودیعه مسکن، همه این طرح‌ها با مشکلات و چالش‌های مختلف مواجه شده‌اند.

درباره جزئیات طرح مسکن اجاره‌ای، وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده است که ساخت مسکن استیجاری در دستور کار دولت قرار گرفته و بخشی از اراضی موردنیاز برای این نوع از مسکن توسط دولت تأمین می‌شود. واحدهای مسکونی حاصل از این طرح به صورت اجاره‌ای به زوج‌های جوان فاقد مسکن برای مدت مشخص و با اجاره‌بهای پایین‌تر از نرخ بازار واگذار می‌شود.

معاون وزیر راه و شهرسازی نیز اعلام کرده است که در طرح مسکن استیجاری، واحدها به صورت اجاره‌بلندمدت (حداقل یک تا حداکثر پنج سال) و ارزان‌تر از میانگین بازار در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرند. این واحدها در مالکیت دولت باقی می‌ماند و به مستأجران امکان می‌دهد در یک‌دوره ثبات، برای آینده برنامه‌ریزی کنند.

طرح مسکن استیجاری یکی از تجربه‌های موثر و موفق جهانی برای حل بحران مسکن است. به عنوان مثال، شهر وین در اتریش یکی از موفق‌ترین تجربه‌های مسکن استیجاری را داشته است. در مدل وین، حدود نیمی از کل واحدهای مسکونی شهر در مالکیت شهرداری هستند یا توسط تعاونی‌های مسکن مردمی اداره می‌شوند. این سیاست باعث‌شده است تا مشکل مسکن اقشار کم‌درآمد و زوج‌ها در این شهر گران اروپایی به حداقل ممکن برسد و بهای مسکن بدون دخالت مستقیم دولت، کنترل شود.

هلند نیز یکی از شبکه‌های بزرگ و نسبتاً موفق مسکن‌های استیجاری را در اروپا دارد. این واحدها تحت مالکیت دولت مرکزی نیستند و کنترل و مالکیت آن را انجمن‌های مسکونی برعهده دارند. براساس گزارش‌های بین‌المللی، بیش از ۳/۲ میلیون واحد مسکونی در هلندیا در اختیار انجمن‌های مسکن بوده واین امر بهای اجاره مسکن برای اقشار ضعیف را تا حد زیادی متعادل نگه داشته است.

با وجود تجربه‌های موفق جهانی اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ایران طرح‌های متنوع مسکن استیجاری چندین بار در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ در دستورکار دولت‌ها قرار داشته اما هیچ‌گاه به سرانجام نرسیده و مسکوت مانده است. کارشناسان اقتصادی می‌گویند که شاه بیت ناکامی را باید در نگاه دولتی به ساخت‌وساز مسکن و بی‌نقشی نهادهای مردمی مانند تعاونی‌ها و بخش خصوصی واقعی جستجو کرد.

در نهایت، کارشناس بازار مسکن می‌گوید که طرح مسکن استیجاری اگر درست و اصولی اجرا شود می‌تواند کمک بزرگی به حل مشکل مسکن بکند. اما موفقیت این طرح وابسته به این است که اجاره‌بها با الگوهای مناسب هماهنگ باشد و در استطاعت خانواده‌های هدف قرار بگیرد. شناسایی و مدیریت این عوامل اصلا در توان دولت نیست و کار نهادهای مردمی است.

منبع: وبسایت اطلاعات آنلاین